برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

174

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

مىشدند ) و همچنين اسيران را قطع مىكردند ، « 29 » بسيار اتفاق مىافتاد كه بينى و گوشها را ناقص كنند ، « 30 » براى همهء اين اعمال اصطلاح « مثله » به كار مىرفت . « 31 » در عصر عباسى زبان مدعيان را ( سال 118 ه / 736 م ) از دهانشان مىكندند « 32 » . از كارهاى مقبول - حتى در زمان ساسانيان « 33 » - كور كردن بود ، « 34 » كه يا به‌وسيله ميله گداخته « 35 » و يا چكاندن كافور در چشمها « 36 » انجام مىگرفت ، روش ميل كشيدن به‌ويژه براى اميران معزول به كار مىرفت ، تا بدين گونه طبق قانون مذهبى ديگر مجاز به ادامه كارهاى حكومتى نباشند ، امّا زنده بمانند . اينكه براى تحت فشار قرار دادن مردمان ، تابهء داغ بر روى بدن آنان مىگذاشتند ، يكى از رسوم خاصّ ايرانيان ( در « اصفهان يارى » ) محسوب مىشد ، اما در بغداد متداول نبوده است . « 37 » همچنين اينكه پس از برگزارى جشن و ضيافت به زندانيان زنجيرى ادرار مىكردند ، فقط از شرق گزارش شده است . « 38 » بالاخره آويزان كردن از پا براى شكنجه نيز شناخته شده است .

--> ( 29 ) . طبرى ، تاريخ 3 ، ص 1492 ( سال 108 ه / 27 - 726 م : خراسان ) ؛ 3 ، ص 470 ( سال 159 ه / 7 - 776 م : همان‌جا ) ؛ تاريخ سيستان ، ص 175 ( سال 200 ه / 816 م ) . - پس از يورش از ياغيان در طخارستان ، يك سوّم افراد را اعدام كردند ، يك سوم را دست و پا بريدند و بقيه را فقط دستهايشان را قطع كردند : ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 72 ( سال 118 ه / 736 م ) . ( 30 ) . تاريخ سيستان ، ص 306 ( سال 304 ه / 916 م در سيستان ) ؛ جوينى : تاريخ جهانگشا ، ج 3 ، ص 224 ( حدود سال 545 ه / 1150 م : هم‌زمان - همان‌جا ، ص 250 - نزد اسماعيليه ) . ( 31 ) . رجوع كنيد به : . Steingass 1172 F ( 32 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 72 ( سال 118 ه 736 م ) . ( 33 ) . همان كتاب ، ج 2 ، ص 167 ( سال 13 ه / 634 م پادشاه ساسانى آذرميدخت ) . ( 34 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 166 ( سال 342 ه / 54 - 953 م ) ؛ مستوفى : تاريخ گزيده ، ج 1 ، ص 391 ( سال 389 ه / 999 م منصور بن نوح سامانى ) . ( 35 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 127 ( حدود سال 464 ه / 1072 م در كرمان ) ؛ بندارى ، ص 71 ( سال 477 ه / 85 - 1084 م ملكشاه سلجوقى با برادرش تكش چنين كرد ) ، ص 86 . ( 36 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 196 ( سال 379 ه / 989 م در بخارا ) . ( 37 ) . مسكويه : تجارب الامم / چاپ گيب ، ج 5 ، ص 570 ( سال 324 ه / 936 م اميرى ترك ) . ( 38 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 594 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 4 ، ص 81 ( سال 63 ه 4 - 683 م نزد بنى تميم ) . - و نيز در قسمت پايانى كتاب : Spuler : Ilch . ص 110 در گزارش جنگهاى هرات ) .